కలం, ఖమ్మం బ్యూరో: ఒక మహోన్నత కట్టడం వెనుక కేవలం ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యం మాత్రమే ఉండదు, గుండెలను పిండేసే ఒక కన్నీటి కథ కూడా ఉంటుంది. భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాలోని చారిత్రాత్మక భద్రాచాలం గోదావరి వంతెన (Bhadrachalam Bridge) నిర్మాణానికి వెనుక ఉన్నది సరిగ్గా అలాంటి ఒక విషాదమే. ప్రకృతి సృష్టించిన జలప్రళయాలను, కాలం తెచ్చిన మార్పులను తట్టుకుని, నాలుగు రాష్ట్రాల సరిహద్దులను కలుపుతున్న ఈ చారిత్రాత్మక వారధి నేడు అరవై ఒక్క ఏళ్లు పూర్తి చేసుకుని గర్వంగా 62వ ఏట అడుగుపెడుతోంది.
నాటు పడవలే దిక్కు..
ఒకప్పుడు భద్రాచల రామయ్యను దర్శించుకోవాలన్నా, నది అవతలి ప్రాంతాలకు వెళ్లాలన్నా నాటు పడవలే ఏకైక మార్గంగా ఉండేవి. ఆ తరుణంలో 1955వ సంవత్సరంలో శ్రీరామనవమి కళ్యాణ ఉత్సవాల సమయంలో ఒక ఘోర కలియుగ విషాదం సంభవించింది. రాముడి కళ్యాణాన్ని కళ్లారా చూడాలని వేలాది మంది భక్తులు సారపాక రేవు నుంచి నాటు పడవలపై భద్రాచలం వైపు బయలుదేరారు.
కానీ విధి మరోలా తలచింది. గోదావరి నడిబొడ్డున ఒక పడవ ఒక్కసారిగా తిరగబడటంతో, సుమారూ 400 మంది భక్తులు గోదావరి గర్భంలో కలిసిపోయారు. ఈ వార్త దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టించింది. ఈ ఘోర ప్రమాదం అప్పటి దేశ ప్రధాని పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూను తీవ్రంగా కలిచివేసింది. భద్రాద్రికి శాశ్వత వంతెన లేకపోవడమే ఈ ప్రాణ నష్టానికి కారణమని గ్రహించిన ఆయన, వెంటనే వంతెన నిర్మాణానికి ప్రత్యేక నిధులు మంజూరు చేస్తూ చొరవ తీసుకున్నారు.
సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ చేతుల మీదుగా..
నెహ్రూ ఆదేశాలతో పనులు చకచకా కదిలాయి. 1959 డిసెంబర్ 16న అప్పటి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి డాక్టర్ నీలం సంజీవరెడ్డి ఈ వంతెన నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేశారు. ముంబైకి చెందిన ప్రసిద్ధ పటేల్ ఇంజనీరింగ్ కంపెనీ ఈ నిర్మాణ బాధ్యతలను చేపట్టింది. టెక్నాలజీ, ఆధునిక యంత్రాలు పెద్దగా లేని ఆ రోజుల్లోనే.. దట్టమైన అటవీ ప్రాంతమైన భద్రాచలంలో, ఉధృత గోదావరి ప్రవాహాన్ని ఎదుర్కొంటూ ఇంజనీర్లు, కార్మికులు రాత్రింబగళ్లు శ్రమించారు. కేవలం ఆరేళ్ల వ్యవధిలోనే ఈ అద్భుత కట్టడం పూర్తయింది. 1965 జూలై 13న భారతదేశ అద్వితీయ తత్వవేత్త, అప్పటి రాష్ట్రపతి డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ చేతుల మీదుగా ఈ వంతెన అత్యంత వైభవంగా ప్రారంభమై ప్రజలకు అందుబాటులోకి వచ్చింది.
కేవలం రూ.70 లక్షల వ్యయంతోనే..
ఈ రోజుల్లో ఒక చిన్న ఫ్లైఓవర్ కట్టాలన్నా వందల కోట్లు ఖర్చవుతున్నాయి. కానీ ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏంటంటే.. ఆనాడు గోదావరి లాంటి మహానదిపై సుమారు 1.2 కిలోమీటర్ల పొడవు కలిగిన ఈ భారీ వంతెనను కేవలం 70 లక్షల రూపాయల వ్యయంతో మాత్రమే నిర్మించారు. అప్పటి నాణ్యతా ప్రమాణాలు, కాంట్రాక్టర్ల నిజాయితీకి ఈ కట్టడమే నేటికీ సజీవ సాక్ష్యం. ఈ వంతెనకు మొత్తం 37 పిల్లర్లు ఉన్నాయి. ఒక్కో పిల్లర్ మధ్య 106.6 అడుగుల దూరం ఉండేలా ఆర్చ్ ఆకారంలో దీనిని డిజైన్ చేశారు. సివిల్ ఇంజనీరింగ్ చదువుకునే వారికి ఇది ఒక పాఠ్యపుస్తకం లాంటిది.
ఆర్థిక ప్రగతికి వెన్నుముకగా వంతెన..
గడిచిన 61 ఏళ్లలో గోదావరి నదికి కనీసం 40కి పైగా పెద్ద వరదలు వచ్చాయి. ముఖ్యంగా 1986లో భద్రాచలాన్ని ముంచెత్తిన చారిత్రాత్మక వరద, అలాగే మొన్నటి 2022 నాటి భీకర వరదల సమయంలో గోదావరి ఉగ్రరూపం దాల్చి వంతెనపై భాగాన్ని తాకుతూ ప్రవహించింది. అయినా సరే, ఈ వారధి పునాదులు ఇసుమంతైనా కదల్లేదు. అప్పటి నుండి ఈ వారధి భద్రాచలం ప్రాంత రూపురేఖలనే మార్చేసింది. మణుగూరు భారజల ప్లాంట్, సింగరేణి బొగ్గు గనులు, ఐటీసీ పేపర్ మిల్లు వంటి ప్రతిష్టాత్మక పరిశ్రమలకు సంబంధించిన రవాణా అంతా ఈ వంతెన పైనుంచే సాగుతూ, ఈ ప్రాంత ఆర్థిక ప్రగతికి వెన్నుముకగా నిలిచింది.
వృద్ధ వారధిపై ఒత్తిడి..
అయితే, కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ ఈ వృద్ధ వారధిపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. నాడు వందల సంఖ్యలో తిరిగిన వాహనాలు, నేడు వేల సంఖ్యకు చేరాయి. తెలంగాణ, ఏపీ, ఛత్తీస్గఢ్, ఒడిశా రాష్ట్రాల భారీ రవాణా భారాన్ని మోస్తూ ఈ వంతెన కొంత అలసటకు గురవుతోంది. ట్రాఫిక్ సమస్యలు కూడా ఎక్కువయ్యాయి. దీని భారాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రభుత్వం పక్కనే మరొక కొత్త వంతెన నిర్మాణాన్ని చేపట్టినప్పటికీ, సాంకేతిక లోపాల వల్ల దానిపై రాకపోకలు ఆగిపోవడంతో.. ఇప్పటికీ ఈ పాత వారధే ఈ ప్రాంతానికి కొండంత దిక్కయింది.
400 మంది భక్తుల జలసమాధి..
400 మంది భక్తుల జలసమాధి కన్నీళ్ల నుంచి పుట్టిన భద్రాచలం వారధి.. గత ఆరు దశాబ్దాలుగా కోట్లాది మంది ప్రయాణికులను సురక్షితంగా గమ్యస్థానాలకు చేరుస్తూనే ఉంది. 62వ వసంతంలోకి అడుగుపెడుతున్న ఈ చారిత్రాత్మక వారధిని కేవలం రవాణా మార్గంగా కాకుండా, ఒక జాతీయ సంపదగా గుర్తించి ప్రభుత్వం నిరంతరం రక్షించుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. భద్రాచలం వారధి కేవలం ఒక రవాణా మార్గం కాదు, ఈ ప్రాంత సామాజిక, ఆర్థిక, సాంస్కృతిక ప్రగతికి ప్రతీక.
62వ వసంతంలోకి అడుగుపెడుతున్న ఈ చారిత్రాత్మక కట్టడాన్ని ఎప్పటికప్పుడు పర్యవేక్షిస్తూ, తగిన మరమ్మతులు చేస్తూ కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత అధికారులపై, ప్రభుత్వంపై ఎంతైనా ఉంది. రాబోయే కాలంలో కొత్త వంతెనతో కలిసి ఈ జంట వారధులు భద్రాద్రి కీర్తిని మరింత ముందుకు తీసుకెళ్లాలని ఆశిద్దాం.
